Z A K O N
Član 1.
Ovim Zakonom uređuje se: sistem i organizacija odbrane Bosne i Hercegovine u Federaciji Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Federacija) i njeno funkcioniranje pod komandom i kontrolom Predsjedništva Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Predsjedništvo), u skladu sa suverenitetom i teritorijalnim integritetom Bosne i Hercegovine, Ustavom i zakonima Bosne i Hercegovine, ovlaštenjima Federacije i njenih organa, kao i prava i dužnosti građana, preduzeća i drugih pravnih lica u oblasti odbrane; zaštita granica; finansiranje Vojske Federacije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Vojska Federacije), kao i druga pitanja od značaja za odbranu Bosne i Hercegovine u Federaciji.
Član 2.
Odredbe ovog Zakona trebaju se razmatrati u skladu sa Zakonom o odbrani BiH ("Službeni glasnik", broj 43/03 - u daljnjem tekstu: Zakon o odbrani BiH) i relevantnim aktima nadležnih organa Bosne i Hercegovine kako bi stvorili jedinstvenu pravnu osnovu za organizaciju oružanih snaga Federacije, koje su sastavni dio oružanih snaga Bosne i Hercegovine.
Odbrambeni sistem Federacije jedinstven je oblik formiranja i pripremanja Vojske Federacije, federalnih ministarstava i drugih organa federalne uprave (u daljnjem tekstu: organa Federacije) i pravnih lica u svrhu osiguranja pravovremenog i organiziranog odvraćanja i sprečavanja mogućeg napada i drugih opasnosti za Bosnu i Hercegovinu.
Vojska Federacije sastavni je dio Oružanih snaga Bosne i Hercegovine i osnovni nosilac oružanog oblika odbrane.
Pripremu Vojske Federacije vrši federalni ministar odbrane kao dio administrativnog lanca komandovanja Oružanim snagama Bosne i Hercegovine.
Federalni ministar odbrane nema ovlaštenje operativnog komandovanja nad Vojskom Federacije, niti bilo kojim dijelom Oružanih snaga Bosne i Hercegovine.
Član 4.
Vojska Federacije, organi Federacije i pravna lica u miru vrše pripremu ljudskih snaga i materijalnih sredstava za odbranu Bosne i Hercegovine u Federaciji BiH u slučaju ratnog stanja, elementarne nepogode ili vanrednom stanju, te za učestvovanje u aktivnostima izvan zemlje na ispunjavanju međunarodnih sporazuma i obaveza, kao što su operacije podrške miru.
Član 5.
U slučaju vanrednog stanja Vojska Federacije, organi Federacije, kantoni i općine i pravna lica, u skladu sa svojim ovlaštenjima, preduzimaju propisane mjere.
U slučaju oružanog napada na državu Bosnu i Hercegovinu ili njen dio, Vojska Federacije, organi Federacije, kantoni, općine i pravna lica imaju pravo i dužnost reagirati na odgovarajući način, u skladu sa ovim Zakonom i odgovarajućim aktima nadležnih organa Bosne i Hercegovine koji se donose na osnovu Zakona o odbrani BiH.
Sva obuka, mobilizacija, razmještaj i upotreba Vojske Federacije vrši se u skladu sa Zakonom o odbrani BiH i odgovarajućim aktima nadležnih organa Bosne i Hercegovine.
Predsjedništvo odobrava razmještaj ili upotrebu Vojske Federacije za sve operacije ili obuku izvan zemlje.
Određeni odbrambeni postupci i aktivnosti provode se, u skladu sa ovim Zakonom, u miru, ratnom stanju i vanrednim okolnostima.
1. Zajedničke odredbe
Član 6.
Građani imaju pravo i obavezu izvršavanja vojne, radne i materijalne obaveze, obučavati se za odbranu prema odredbama ovog Zakona i u skladu sa Zakonom o odbrani BiH.
Član 7.
Građani, pored prava i dužnosti iz člana 6. ovog Zakona, imaju pravo i dužnost da:
-
u skladu sa zakonom i planovima odbrane budu raspoređeni u Vojsku Federacije, jedinice veze i kriptozaštite organa Federacije, kantona i općina, kao i u organe Federacije, kantona, općina, preduzeća ili drugih pravnih lica;
-
se odazovu pozivu nadležnog federalnog organa, preduzeća ili drugog pravnog lica za vršenje obaveza u oblasti odbrane;
-
daju podatke značajne za odbranu koje saznaju ili primijete i najhitnije ih dostave centru za obavještavanje ili organima Federacije, kantona ili općine;
-
daju potrebne podatke za vođenje evidencije u oblasti odbrane, kao i da u roku od osam dana od dana nastale promjene prijave sve promjene koje se odnose na prebivalište, promjenu adrese stana, promjene u vezi sa imenom, zasnivanjem i prestankom radnog odnosa, stjecanjem stručne spreme i druge promjene od interesa za odbranu.
2. Radna obaveza
Član 8.
Radnoj obavezi podliježu svi za rad sposobni građani koji su navršili 18 godina.
Radna obaveza izvršava se u organima Federacije, kantona, općina i pravnim licima, te obavljanjem povremenih radova za potrebe Vojske Federacije, odnosno odbrane Federacije.
Radna obaveza uvodi se u slučaju vanrednog stanja i rata.
Vlada Federacije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Vlada Federacije) može odlučiti da se, i iznimno u slučaju vanrednih okolnosti, uvede radna obaveza u djelatnostima što su od posebnog značaja za provođenje odbrambenih priprema Federacije.
Odlukom Vlade Federacije određuju se zadaci i poslovi za koje se uvodi radna obaveza, te vrijeme njenog trajanja.
Vlada Federacije posebnim propisom uređuje izvršenje radne obaveze, u skladu sa odredbama Zakona o odbrani BiH i zajedničkom sigurnosnom i odbrambenom politikom Bosne i Hercegovine.
Član 9.
Radnoj obavezi ne podliježu:
-
lica raspoređena u Vojsci Federacije;
-
obveznici civilne zaštite raspoređeni u štabove civilne zaštite, jedinice specijalne namjene i povjerenici civilne zaštite;
-
žene starije od 55 godina;
-
muškarci stariji od 65 godina;
-
trudnice, majke, samohrani roditelj i staratelj koji imaju jedno ili više djece do 10 godina.
Član 10.
Pripadnici policije i druga ovlaštena lica organa unutrašnjih poslova, finansijske policije, civilne zaštite, stražari i druga ovlaštena lica organa izvršenja krivičnih i prekršajnih sankcija, službenici i namještenici Federalnog ministarstva odbrane/Federalnog ministarstva obrane (u daljnjem tekstu: Federalno ministarstvo odbrane), po pravilu izvršavaju radnu obavezu u tim organima.
Član 11.
Tokom ratnog stanja ili u slučaju vanrednog stanja obveznici radne obaveze dužni su ostati na poslovima koje obavljaju dok ne budu pozvani na službu u Vojsku Federacije ili na izvršenje drugih obaveza.
Obveznici radne obaveze koji su raspoređeni na druge zadatke i poslove ili u drugo pravno lice u svom prebivalištu ili izvan svog prebivališta, dužni su postupati prema dobivenom rasporedu.
Samohrani roditelj ili staratelj koji ima jedno ili više djece mlađe od 15 godina mogu se u ratu, izuzetno, rasporediti na izvršenje radne obaveze izvan mjesta prebivališta, ako im se za to vrijeme osigura čuvanje i njega djece.
Lica koja podliježu radnoj obavezi, po pravilu, raspoređuju se na poslove prema svojim stručnim kvalifikacijama, odnosno sposobnostima.
Vlada Federacije donosi propis o utvrđivanju zdravstvene sposobnosti građana za izvršavanje radne obaveze ili obaveze obučavanja za odbranu, kao i prava u vezi sa izvršenjem tih obaveza.
3. Obučavanje za odbranu
Član 12.
Pravo i dužnost obučavanja za odbranu imaju, pod uvjetima propisanim ovim Zakonom, građani od navršenih 18 do navršenih 60 godina života (muškarci), odnosno 55 godina života (žene), ako su sposobni za pohađanje obuke. Obavezi obučavanja, prema odredbama ovog Zakona, ne podliježu trudnice, žene koje imaju djecu mlađu od sedam godina života i lica nesposobna za obuku.
Vlada Federacije donosi propis o naknadama troškova za izvršenje obaveza građana u oblasti odbrane.
4. Materijalna obaveza
Član 13.
Građani, u ratu, imaju materijalnu obavezu davanja vozila, mašina i drugih propisanih sredstava, opreme i stoke Vojsci Federacije i organima uprave Federacije i pravnim licima čija je djelatnost od posebnog značaja za odbranu Bosne i Hercegovine u Federaciji.
Građani su dužni davati propisana materijalna sredstva iz stava 1. ovog člana i u miru radi pregleda i vježbi.
Obavezu iz st. 1. i 2. ovog člana imaju prvenstveno pravna lica.
Vrstu materijalnih sredstava i opreme iz st. 1. i 2. ovog člana, postupak predaje i vraćanja izuzetih materijalnih sredstava, naknade i naknade štete propisat će se posebnim zakonom.
Organi Federacije koji vode podatke o materijalnim sredstvima i opremi, stoci iz popisa iz st. 1. i 2. ovog člana dužni su ih dati Federalnom ministarstvu odbrane na njegov zahtjev.
5. Posebna prava lica u oblasti odbrane
Član 14.
Građani koji budu pozvani na obavljanje poslova u jedinice veze i kriptozaštite ili angažirani po osnovu radne obaveze, za vrijeme obavljanja tih poslova imaju pravo na novčanu naknadu koja se određuje prema visini plaće koja se u organu Federacije, kantona, općine, odnosno u preduzeću i drugom pravnom licu osigurava za radno mjesto odgovarajuće stručne spreme na koje je građanin angažiran.
Vrijeme provedeno na radu u skladu sa odredbom stava 1. ovog člana računa se u radni staž.
Povreda ili bolest koja nastaje kao posljedica izvršavanja obaveze iz člana 6. ovog Zakona, osim službe u Vojsci Federacije, smatra se povredom na radu.
Organ koji je organizirao vršenje obaveze iz člana 6. ovog Zakona dužan je, po službenoj dužnosti, na propisanom obrascu utvrditi vrijeme i mjesto nastanka povrede, odnosno bolesti.
Sredstva za naknade iz stava 1. ovog člana osiguravaju organi Federacije, kantona i općina, odnosno preduzeća i druga pravna lica koji su organizirali angažiranje građana za obavljanje tih poslova i zadataka.
Građanima iz stava 1. ovog člana pripada naknada troškova za prijevoz i ishranu pod istim uvjetima koji su predviđeni za radnike u organu Federacije, kantona i općina, preduzeću ili drugom pravnom licu.
Naknade predviđene ovim članom pripadaju građanima iz stava 1. ovog člana za vrijeme ratnog stanja ili vanrednih okolnosti.
Član 15.
Građani koji se za vrijeme ratnog ili vanrednog stanja, po osnovu vojne obaveze, angažiraju na obavljanju kurirsko-pozivarskih poslova radi provođenja mobilizacije i drugih zadataka za potrebe Vojske Federacije i druge potrebe odbrane, u organizaciji Federalnog ministarstva odbrane za vrijeme izvršavanja tih poslova i zadataka imaju status pripadnika Vojske Federacije.
6. Ostala prava i obaveze
Član 16.
Zdravstvenu sposobnost obveznika radne obaveze i obučavanja za odbranu utvrđuju zdravstvene ustanove i organi ovlašteni za utvrđivanje zdravstvene sposobnosti regruta za vojnu službu.
Član 17.
Pripadnik Vojske Federacije i obveznik radne obaveze dužan je odazvati se pozivu ovlaštenog organa, odnosno pravnog lica u mjesto i vrijeme koji su naznačeni u općem ili pojedinačnom pozivu.
Ako se pozvana lica ne odazovu pozivu ili ne opravdaju svoj izostanak, nadležna organizaciona jedinica Federalnog ministarstva odbrane može sama ili na prijedlog organa koji je zahtijevao pozivanje izdati nalog za prisilno privođenje.
Nalog za prisilno privođenje izvršava ovlašteni organ unutrašnjih poslova.
Žalba protiv naloga za prisilno privođenje zbog neodazivanja pozivu za mobilizaciju i probnu mobilizaciju ne zadržava izvršenje tog naloga.
1. Civilna komanda
Član 18.
Predsjedništvo djelujući prema konsenzusu vrši vrhovnu operativnu i administrativnu komandu i kontrolu nad Vojskom Federacije i druge poslove prema Zakonu o odbrani BiH.
1.
Federacija
Član 19.
Federacija, radeći u skladu sa Zakonom o odbrani BiH, direktivama, propisima i naredbama ministra odbrane Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: ministar odbrane BiH) i zajedničkom sigurnosnom i odbrambenom politikom Bosne i Hercegovine, u oblasti odbrane:
-
uređuje sistem odbrane u Federaciji;
-
pruža podršku operativnoj komandi u ratu;
-
planira pripreme za odbranu i donosi plan odbrane Federacije, koji je dio Plana za odbranu Bosne i Hercegovine;
-
organizira i priprema Vojsku Federacije;
-
uspostavlja Zajedničku komandu Vojske Federacije (u daljnjem tekstu: Zajednička komanda);
-
sklapa vojne sporazume i ugovore;
-
organizira i obavlja poslove vojne obaveze, kao i poslove popune i mobilizacije Vojske Federacije, preduzeća i drugih pravnih lica;
-
organizira i priprema veze i kriptozaštitu organa Federacije, kantona i općina;
-
osigurava ostvarivanje prava i obaveza građana u oblasti odbrane;
-
organizira i osigurava pripreme organa uprave, preduzeća i drugih pravnih lica za rad i funkcioniranje u ratu;
-
organizira obučavanje za odbranu;
-
organizira i provodi inspekcijsko nadgledanje u oblasti odbrane;
-
stara se o osiguranju materijalnih rezervi za potrebe odbrane;
-
stara se o uređenju teritorije za potrebe odbrane;
-
stara se o organiziranju proizvodnje i prometa naoružanja i vojne opreme i drugih predmeta i opreme od značaja za odbranu;
-